Taş Baskı Sızma Zeytinyağı 1 Lt (Tnk )

Tıpkı portakalı sıkıp suyunu içebildiğimiz gibi zeytini de sıkıp yağ olarak kullanıyoruz. Tarih, zeytinyağı üretimine ilişkin en belirgin izlerin Akdeniz'in tam ortasındaki Girit Medeniyeti'ne, M.Ö. 4500 yıllarına dek uzandığını gösteriyor.

Bir zeytin ağacının ortalama ömrü 300-400 yıldır, ancak 3 bin yaşında zeytin ağaçlarına da rastlanmıştır. Bu nedenle zeytin ağacının adı mitolojide ve botanikte "ölümsüz ağaç"tır.

Asırlar boyunca elle toplama ya da silkme yöntemi kullanılmıştır. Bir de yere düşmüş zeytin meyvelerini toplama yöntemi vardır. Hasat kasım ile mart ayları arasında yapılır; genel yöntem silkmedir.

Elle toplamada sağma veya taraklama, yerden toplamada ise merdane veya fırça kullanılır. Günümüzde sarsma ve yerdeki meyveleri emici ekipmanlarla toplama gibi makineli yöntemlerden de yararlanılıyor. En fazla emek gerektiren yöntem elle toplamadır: saatte en fazla 9-10 kilogram zeytin toplanır, buna karşılık meyve sağlam kaldığı için en iyi kalitede zeytinyağı bu yöntemle üretilir.

Isıl işlem görmeden meyvesinden yağ çıkarılan zeytinyağı kültüründe binlerce yıldır değişmeyen bir gelenek var: yağ, zeytinin soğuk presten geçirilmesiyle elde edilir ve hiçbir kimyasal işleme gerek duymadan yenebilir. Buna sızma yağ denir.

Bugünkü yaygın sisteme kontinü sistemi, yani tam otomatik sistem denir. Önce zeytinler türlerine göre ayrılır. Huni adlı çukura dökülen zeytinler makine sistemiyle yapraklardan temizlenir, kırıcıda ezilip kırılır — makine üç bin devirle çekirdeği ufalar. Çıkan hamur karıştırılıp yoğrulduktan sonra su verilir, posa ve şırası ayrıştırılır. Şıradan yağ ve karasu ayrılır; yağ filtre tankına alınır, son tortuları ayıklanıp dinlenme tankına bırakılır. Buradan güğümlere, teneke ve şişelere doldurulur. Geriye kalan prina öğütülüp sabun yapımında, prina posası olan pelet ise yakıt olarak kullanılır.

100 gram zeytinyağında bulunan "oleik asit" miktarının yüzde olarak belirlenmesidir.

Asit oranı %0,8'e kadar olan zeytinyağları natürel sızma, %0,8 ile %2 arasında olanlar ise natürel birinci olarak adlandırılır.

İklim, zeytin ağacının yetiştiği bölge, zeytinin toplandıktan sonra sıkılana kadar bekletilmesi, erken veya geç toplanması, zeytinin her yıl renk, koku ve tat açısından değişiklik göstermesi ve sıkımda kullanılan yöntemler yağın tadını doğrudan etkiler. Farklı bölgelerin farklı asit oranındaki yağları farklı tatlara sahiptir.

Öncelikle salatalar için evinizde mutlaka natürel sızma yağ bulunmalıdır. Erken hasat sızma tipi herkesin damak tadına uygundur. Başlangıçta soğuk sıkma ile normal sızma yağı arasındaki farkı algılayamayabilirsiniz; bu son derece doğaldır, dolayısıyla çok pahalı bazı yağlar için ayrıca para ödemeniz gerekmez. Ancak salatalarda erken hasat sızma yağı kullandıkça farkları algılamaya, o andan itibaren de raflarda daha bilinçli zeytinyağı aramaya başlarsınız.

Yemeklere koymak için başlangıçta rafine zeytinyağı çok uygundur. Ayçiçeği gibi renksiz, tatsız ve kokusuz yağa alışmış insanlar için ayçiçeğine en yakın zeytinyağı rafine olandır. Sağlık açısından rivyera ile natürel zeytinyağı arasında çok büyük fark yoktur.

Zeytinyağının kızartmaya en uygun yağ olduğu bilimsel araştırmalarla kanıtlanmıştır; yüksek ısıya daha dayanıklı olduğu için daha sağlıklıdır. Zeytinyağı asitlik oranına göre 210-240 °C arasında özelliğini kaybederken, tereyağı 110 °C, ayçiçek yağı 170 °C'de bozulur ve zararlı hale gelir. Kızartmaların genellikle 140-180 °C'de yapıldığını hatırlamakta fayda var.

Rafine zeytinyağı kızartmalar için vazgeçilmezdir: özel bir işlemle üretildiği için, yüksek ısıda hızla yanarak ya da parçalanarak yağı bozan maddelerden arındırılmıştır.

En ucuz ürün geç hasat zeytinyağıdır. Buna karşılık yemeklere verdiği yağlılık duygusu, diğer tüm yağlardan iki kat fazladır.

Zeytinyağı ışık, sıcaklık, hava ve zaman faktörlerinden etkilenir. Alırken ve saklarken kapalı, ışıksız ve serin bir yerde korunmalıdır; buzdolabına konulmaz. Cam ve koyu renkli şişeler tercih edilmelidir.

Hava almamalıdır: zeytinyağı havayla temas ettiğinde oksidasyona uğrar, oksidasyon da yağı ekşitip tadını bozar. Bu yüzden şişelerin ağzını sıkı sıkıya kapalı tutun, eksilen yağı takviye edin ki şişe ile kapak arasındaki boşluk büyümesin.

Her zeytinyağının kendine has renk, koku ve tadını aynen koruyabilme süresi ortalama 1,5 senedir. Bekledikçe "bozulmasa" da aromasını yavaş yavaş yitirir, rengi açılır, tadı acır ve mideyi rahatsız eder.

Kandaki kolesterol miktarını kontrol ederek damar tıkanıklığını önlemeye yardımcı olur. Kötü kolesterol LDL'yi azaltırken iyi kolesterol HDL'yi artırır.

Tansiyonun kontrol altında tutulmasında önemli bir rol oynar ve kan şekeri seviyesinin düşmesine yardım eder.

Çocuk gelişiminde hayati önem taşıyan yağ asitlerini anne sütüne eş miktarda içerir. Bu yağ asitleri çocukların kemiklerini güçlendirir; anne karnında ve doğumdan sonra bebeğin beyni kadar sinir sisteminin gelişimini de desteklediğinden gebe ve emziren annelere özellikle yararlıdır.

Önemli bir kanser ilacı köpek balığı kıkırdağıdır. Köpek balığındaki sgualene adlı madde sızma zeytinyağında bol miktarda bulunur; günde 100 cl zeytinyağı tüketimiyle köpek balığı kıkırdağından alınacak kadar sgualene alınır. Kaynağa göre zeytinyağı kanser riskini %50'ye yakın azaltmaktadır.

Zeytinyağı hücreleri korur: içinde bulunan oleiprine adlı madde sayesinde kansere karşı hücreleri korur, cilt ve saç kalitesini artırır.

Yaşlanmanın hem doku ve organlar hem de beyin fonksiyonları üzerindeki etkilerini geciktirir.

Gastrit ve ülsere karşı koruma sağlar, mide asidini azaltır. Hazmı en kolay yağ olduğundan besinlerin bağırsaklar tarafından daha iyi emilmesini sağlar, bağırsakların çalışmasını düzenler ve kabızlığa engel olur.

Safra kesesinde safra taşı oluşum riskini azaltır, dalakta taş oluşumunu önler; sarılığa ve karaciğer sancılarına iyi gelir.

Merhem olarak da kullanılan zeytinyağı, tahrişin neden olduğu acı ile yanmayı giderici ve yumuşatıcı özelliktedir; doku yaralanmalarında enfeksiyonlara karşı faydalıdır.

Sabah kahvaltıdan önce 1-2 çorba kaşığı zeytinyağı biraz suyla karıştırılıp içilirse basit kronik kabızlığa iyi gelir, basur şikâyetlerini giderir. Ağrı, romatizma, burkulma ve adale incelmelerinde cilde sürülür.